Kagyz maşynlarynyň önümçilik prosesinde dürli rulonlar, çygly kagyz torlarynyň suwuny aýyrmakdan başlap, gurak kagyz torlarynyň düzülmegine çenli, aýrylmaz rol oýnaýar. Kagyz maşyn rulonlarynyň dizaýnynda esasy tehnologiýalaryň biri hökmünde, "täç" - kiçijik geometrik tapawut ýaly görünse-de - kagyz hiliniň birmeňzeşligini we durnuklylygyny gönüden-göni kesgitleýär. Bu makala kagyz maşyn rulonlarynyň täç tehnologiýasyny kesgitleme, iş prinsipi, klassifikasiýa, dizaýnda we tehniki hyzmatda esasy täsir ediji faktorlar babatda giňişleýin seljerer we onuň kagyz önümçiliginde möhüm ähmiýetini açyp görkezer.

1. Täjiň kesgitlemesi: Kiçi tapawutlardaky möhüm funksiýa

“Täç” (iňlis dilinde “Täç” diýlip atlandyrylýar) kagyz maşyn rulonlarynyň ok boýunça (uzynlygyna) ýörite geometrik gurluşyny aňladýar. Rulonyň göwresiniň orta böleginiň diametri uç bölekleriniň diametrinden biraz uly bolup, “bel barabanyna” meňzeş kontur emele getirýär. Bu diametr tapawudy adatça mikrometrlerde (μm) ölçenýär we käbir uly pres rulonlarynyň täç gymmaty hatda 0,1-0,5 mm-e ýetip bilýär.

Täç dizaýnyny ölçemegiň esasy görkezijisi "täç gymmaty" bolup, ol rulon göwdesiniň iň uly diametri (köplenç ok ugrynyň orta nokadynda) bilen rulon uçlarynyň diametri arasyndaky tapawut hökmünde hasaplanýar. Esasan, täç dizaýny hakyky iş wagtynda güýç we temperatura üýtgemeleri ýaly faktorlar sebäpli rulonyň "orta çöküş" deformasiýasynyň öwezini dolmak üçin bu kiçi diametr tapawudyny öňünden kesgitlemegi öz içine alýar. Ahyrsoňy, ol rulon ýüzüniň we kagyz torunyň (ýa-da beýleki kontakt bölekleriniň) tutuş giňligi boýunça kontakt basyşynyň deň paýlanmagyny gazanýar we kagyzyň hiliniň berk binýadyny döredýär.

2. Täjiň esasy funksiýalary: Deformasiýanyň öwezini dolmak we deň basyşy saklamak

Kagyz maşyn rulonlarynyň işlemegi wagtynda mehaniki ýükler, temperatura üýtgemeleri we beýleki faktorlar sebäpli deformasiýa hökman bolýar. Täç dizaýny bolmasa, bu deformasiýa rulon ýüzü bilen kagyz torunyň arasyndaky deň däl kontakt basyşyna — "iki ujunda ýokary basyş we ortasynda pes basyş" — getirip, esasyň deň däl agramy we kagyzyň deň däl suwsuzlanmagy ýaly çynlakaý hil meselelerine gönüden-göni sebäp bolar. Täçiň esasy gymmaty bu deformasiýalaryň işjeň kompensasiýasynda ýerleşýär, bu bolsa aşakdaky taraplarda aýratyn beýan edilýär:

2.1 Rulonyň egilmeginiň deformasiýasynyň öwezini dolmak

Kagyz maşynlarynyň esasy rulonlary, meselem, pres rulonlary we kalender rulonlary iş wagtynda, kagyz toruna uly basyş etmeli bolýarlar. Mysal üçin, pres rulonlarynyň çyzykly basyşy 100-500 kN/m ýetip biler. Uzynlyk-diametr gatnaşygy uly bolan rulonlar üçin (meselem, giň giňlikli kagyz maşynlarynda pres rulonlarynyň uzynlygy 8-12 metr bolup biler), ortada aşak egilmegiň elastik deformasiýa basyş astynda ýüze çykýar, bu "ýük astynda egilme egilmesine" meňzeýär. Bu deformasiýa rulon uçlary bilen kagyz torunyň arasynda artykmaç kontakt basyşyna sebäp bolýar, ortadaky basyş bolsa ýeterlik däl. Netijede, kagyz tor iki ujunda hem suwsuzlanýar (ýokary guraklyk we pes esas agramy emele gelýär) we ortada bolsa suwsuzlanýar (pes guraklyk we ýokary esas agramy emele gelýär).

Şeýle-de bolsa, täç dizaýnynyň "baraban şekilli" gurluşy rulon egilenden soň, rulonyň tutuş ýüzüniň kagyz tor bilen parallel gatnaşykda galmagyny we basyşyň deň paýlanmagyny üpjün edýär. Bu bolsa egilme deformasiýasyndan ýüze çykýan hil töwekgelçiliklerini netijeli çözýär.

2.2 Rulon termal deformasiýasynyň öwezini dolmak

Guradyjy bölümdäki ýol görkeziji rulonlar we kalendr rulonlar ýaly käbir rulonlar, ýokary temperaturaly kagyz torlary bilen degmek we bug bilen gyzdyrmak sebäpli iş wagtynda termal giňelmelere sezewar bolýar. Rulon göwresiniň orta bölegi has doly gyzdyrylandygy sebäpli (uçlary podşipniklere birikdirilen we ýylylygy has çalt ýaýradýar), onuň termal giňelmesi uçlaryňkydan has uly bolup, rulon göwresiniň "orta çykgynsyzlygyna" getirýär. Bu ýagdaýda, adaty täç dizaýnyny ulanmak deň däl kontakt basyşyny has-da güýçlendirer. Şonuň üçin, termal giňelme sebäpli döreýän goşmaça çykgynsyzlygy öwezini dolmak üçin "negatiw täç" (orta böleginiň diametri uçlaryňkydan birneme kiçi, "ters täç" diýlip hem atlandyrylýar) rulon ýüzünde deň kontakt basyşyny üpjün etmek üçin dizaýn edilmeli.

2.3 Deň däl rulon ýüzi aşynmagynyň öwezini dolmak

Uzak möhletli işleniş mahalynda käbir rulonlar (meselem, press rezin rulonlary) kagyz torunyň gyralarynda has köp sürtülmelere sezewar bolýar (sebäbi kagyz torunyň gyralary hapaçylyklary daşamaga meýilli), bu bolsa ortasyndakydan has ujunda has çalt aşynmalara getirýär. Täç dizaýny bolmasa, rulonyň ýüzi aşynmadan soň "ortasynda çykgynsyz we ujunda sallanyş" görkezer, bu bolsa öz gezeginde basyş paýlanyşyna täsir edýär. Täçiň öňünden sazlanmagy bilen, rulonyň ýüzi konturynyň deňligini aşynmanyň irki tapgyrynda saklap bolýar, rulonyň hyzmat möhletini uzaldýar we aşynma sebäpli önümçilik üýtgeşikliklerini azaldýar.

3. Täjiň klassifikasiýasy: Dürli iş şertlerine uýgunlaşdyrylan tehniki saýlawlar

Kagyz maşynynyň görnüşine (pes tizlikli/ýokary tizlikli, dar giňlikli/giň giňlikli), rulon funksiýasyna (basmak/kalandrlamak/ýol görkezmek) we proses talaplaryna esaslanyp, täç dürli görnüşlere bölünip bilner. Täçleriň dürli görnüşleri aşakdaky tablisada jikme-jik beýan edilişi ýaly, dizaýn aýratynlyklary, sazlama usullary we ulanylyş senariýalary boýunça tapawutlanýar:

4. Täç dizaýnynda esasy täsir ediji faktorlar: önümçilik talaplaryna uýgunlaşmak üçin takyk hasaplama

Täçiň bahasy tötänleýin kesgitlenmeýär; onuň netijeli işlemegini üpjün etmek üçin ony rulon parametrlerine we proses şertlerine esaslanyp toplumlaýyn hasaplamak gerek. Täçiň dizaýnyna täsir edýän esasy faktorlar, esasan, aşakdaky aspektleri öz içine alýar:

4.1 Rulon ölçegleri we materialy

1. Rulon bedeniniň uzynlygy (L)Rulon göwresi näçe uzyn bolsa, şol bir basyş astynda egilme deformasiýa şonça uly bolýar we şonuň üçin zerur bolan täç gymmaty hem uly bolýar. Mysal üçin, giň giňlikli kagyz maşynlaryndaky uzyn rulonlar deformasiýany kompensasiýa etmek üçin dar giňlikli kagyz maşynlaryndaky gysga rulonlara garanyňda has uly täç gymmatyny talap edýär.
2. Rulon göwdesiniň diametri (D)Rulon göwdesiniň diametri näçe kiçi bolsa, berkligi şonça pes we rulon basyş astynda deformasiýa has meýilli bolýar. Şonuň üçin has uly täç gymmaty talap edilýär. Tersine, has uly diametrli rulonlaryň berkligi has ýokary bolýar we täç gymmaty degişli derejede azaldylyp bilner.
3. Materialyň berkligiRulon göwreleriniň dürli materiallary dürli berklige eýedir; mysal üçin, polat rulonlaryň berkligi çoýun rulonlara garanyňda has ýokarydyr. Pes berkligi bolan materiallar basyş astynda has uly deformasiýa görkezýär, bu bolsa has uly täç gymmatyny talap edýär.

4.2 Iş basyşy (Çyzykly basyş)

Pres rulonlary we kalendr rulonlary ýaly rulonlaryň iş basyşy (çyzykly basyş) täç dizaýnyna täsir edýän möhüm faktordyr. Çyzykly basyş näçe uly bolsa, rulon göwdesiniň egilme deformasiýasynyň ähmiýeti şonça-da uly bolýar we deformasiýanyň öwezini dolmak üçin täç gymmatyny degişlilikde ýokarlandyrmak gerek. Olaryň gatnaşygyny takmynan ýönekeýleşdirilen formula bilen aňlatmak bolar: Täç gymmaty H ≈ (P×L³)/(48×E×I), bu ýerde P çyzykly basyş, L rulon uzynlygy, E materialyň elastiklik moduly we I rulonyň kese-kesiginiň inersiýa momenti. Mysal üçin, gaplama kagyzy üçin pres rulonlarynyň çyzykly basyşy adatça 300 kN/m-den ýokary bolýar, şonuň üçin degişli täç gymmaty pes çyzykly basyşly medeni kagyz üçin pres rulonlarynyňkydan uly bolmaly.

4.3 Maşyn tizligi we kagyz görnüşi

1. Maşyn tizligiÝokary tizlikli kagyz maşynlary (tizlik > 1200 m/min) işleýän wagtynda, kagyz torlary pes tizlikli kagyz maşynlaryna garanyňda basyşyň deňligine has duýgur bolýar. Hatda kiçi basyş üýtgemeleri hem kagyzyň hiliniň kemçiliklerine sebäp bolup biler. Şonuň üçin ýokary tizlikli kagyz maşynlary, adatça, dinamiki deformasiýanyň hakyky wagtda kompensasiýasyny amala aşyrmak we durnukly basyşy üpjün etmek üçin "dolandyrylýan täç" ulanýarlar.
2. Kagyz görnüşiKagyzyň dürli görnüşleriniň basyş deňligi üçin dürli talaplary bar. Salfetka kagyzynyň (meselem, esasy agramy 10-20 g/m² bolan hajathana kagyzy) esasy agramy pes we basyş üýtgemelerine örän duýgur bolup, ýokary takyklykly täç dizaýnyny talap edýär. Tersine, galyň kagyzyň (meselem, esasy agramy 150-400 g/m² bolan karton) basyş üýtgemelerine çydamly bolmak ukyby has güýçli, şonuň üçin täç takyklygy üçin talaplary degişli derejede peseldip bolýar.

5. Täç bilen baglanyşykly umumy meseleler we tehniki hyzmat: Durnukly önümçiligi üpjün etmek üçin wagtynda barlag

Täçiň akylsyz dizaýny ýa-da nädogry ideg kagyzyň hiline gönüden-göni täsir eder we birnäçe önümçilik kynçylyklaryny döreder. Täç bilen baglanyşykly umumy meseleler we degişli garşy çäreler aşakdakylardyr:

5.1 Aşa uly täç bahasy

Täçiň gymmatynyň aşa uly bolmagy rulon ýüzüniň ortasynda aşa köp basyşa getirýär, bu bolsa esas agramynyň pes bolmagyna we kagyzyň ortasynda ýokary derejede guramagyna getirýär. Agyr ýagdaýlarda, hatda "ezilmegine" (süýümiň döwülmegine) sebäp bolup, kagyzyň berkligine we daşky görnüşine täsir edip biler.

Garşylyk çäreleriPes tizlikli kagyz maşynlarynda ulanylýan berk täç rulonlary üçin rulonlary degişli täç gymmaty bilen çalşyrmak zerurdyr. Ýokary tizlikli kagyz maşynlarynda dolandyrylýan täç rulonlary üçin, basyş paýlanyşy deň bolýança täç gymmatyny azaltmak üçin dolandyrylýan täç ulgamy arkaly gidrawliki ýa-da pnewmatiki basyşy peseldip bolýar.

5.2 Täç bahasynyň aşa kiçi bolmagy

Täç gymmatynyň aşa kiçi bolmagy rulon ýüzüniň ortasynda basyşyň ýeterlik däl bolmagyna getirýär, bu bolsa kagyzyň ortasynda ýeterlik derejede suwsuzlanmazlygyna, pes guraklyga, ýokary esas agramyna we "çygly tegmiller" ýaly hil kemçiliklerine getirýär. Şol bir wagtyň özünde, bu soňraky guradyş prosesiniň netijeliligine hem täsir edip biler.

Garşylyk çäreleriBerkidilen täç rulonlary üçin täç gymmatyny ýokarlandyrmak üçin rulon göwresini gaýtadan işlemeli. Dolandyryp bolýan täç rulonlary üçin, täç gymmatyny ýokarlandyrmak üçin gidrawliki ýa-da pnewmatiki basyşy ýokarlandyryp bolýar, bu bolsa ortadaky basyşyň proses talaplaryna laýyk gelmegini üpjün edýär.

5.3 Täç konturynyň deň däl geýilmegi

Uzak wagtlap ulanylandan soň, rulonyň ýüzüniň aşynmagy ýüze çykýar. Eger aşynma deň däl bolsa, täç kontury deformasiýa sezewar bolar we rulonyň ýüzünde "deň däl tegmiller" peýda bolar. Bu bolsa kagyzda "zolaklar" we "çukurlar" ýaly kemçilikleriň döremegine sebäp bolup, kagyzyň daşky görnüşiniň hiline düýpli täsir edýär.

Garşylyk çäreleriRulonyň ýüzüni yzygiderli barlaň. Aşynma belli bir derejä ýetende, täjiň adaty görnüşini we ölçegini dikeltmek we önümçilik täsirine aşa köp aşynmanyň öňüni almak üçin rulonyň ýüzüni wagtynda üwemeli we düzedmeli (meselem, pres rezin rulonlarynyň täjiniň konturyny täzeden üwemeli).

6. Netije

Görünýän ýaly inçe, ýöne möhüm tehnologiýa hökmünde kagyz maşynlarynyň rulonlarynyň täji kagyzyň birmeňzeş hilini üpjün etmegiň esasydyr. Pes tizlikli kagyz maşynlaryndaky berk täçden ýokary tizlikli, giň giňlikli kagyz maşynlaryndaky dolandyrylýan täje çenli täç tehnologiýasynyň yzygiderli ösüşi hemişe "deformasiýanyň öwezini dolmak we birmeňzeş basyş gazanmak" esasy maksadyna gönükdirilendir, bu bolsa dürli kagyz öndürmek iş şertleriniň zerurlyklaryna uýgunlaşýar. Täçiň makul dizaýny diňe bir kagyz esasynyň deň däl agramy we suwuň gowşak süzülmegi ýaly hil meselelerini çözmän, eýsem kagyz maşynlarynyň iş netijeliligini ýokarlandyrýar (kagyz döwülmeleriniň sanyny azaldýar) we energiýa sarp edilişini azaldýar (aşa guraklykdan gaça durýar). Bu kagyz senagatynyň "ýokary hilli, ýokary netijeli we az energiýa sarp edilişi" ugrunda ösdürilmeginde aýrylmaz esasy tehniki goldawdyr. Geljekde kagyz önümçiliginde enjamlaryň takyklygynyň yzygiderli gowulanmagy we prosesleriň yzygiderli optimizirlenmegi bilen täç tehnologiýasy has kämil we akylly bolup, kagyz senagatynyň ýokary hilli ösüşine has köp goşant goşar.